Waarom zelfkennis zelden vanzelf ontstaat

Met het ouder worden doen we meer ervaringen op: successen, teleurstellingen, conflicten, verlies. Die ervaringen beïnvloeden ons gedrag en onze keuzes, maar ze leiden niet automatisch tot beter begrip van onszelf. Vaak passen we ons simpelweg aan. We ontwikkelen strategieën om herhaling te voorkomen, pijn te vermijden of controle te houden, zonder dat we precies weten wat we aan het beschermen zijn. Daarmee wordt gedrag functioneel, maar niet per se bewust. We leren wat werkt, niet waarom het werkt. En zolang iets effectief is, is er weinig aanleiding om dieper te kijken. Zelfkennis vraagt niet alleen meemaken, maar ook stilstaan, terugkijken en verbanden leggen. Precies dat laatste schiet er in een druk en prestatiegericht leven vaak bij in.

Lees meer

Waarom we emoties uitleggen in plaats van voelen

Veel mensen herkennen zichzelf in de gedachte dat zij emoties eerder uitleggen dan voelen. Verdriet wordt geanalyseerd, boosheid gerationaliseerd, angst in context geplaatst. Dat wordt vaak gezien als een vorm van vermijding: denken in plaats van ervaren. Maar die tegenstelling is te simpel. Uitleggen sluit voelen niet uit. In veel gevallen is uitleg juist de manier waarop gevoelens worden verwerkt en hanteerbaar blijven. Het probleem zit niet in het uitleggen zelf, maar in wat er gebeurt wanneer uitleg het voelen vervangt in plaats van vergezelt.

Lees meer

De vermoeidheid van het voortdurende moeten kiezen

Keuzevrijheid geldt als een kernwaarde van de moderne samenleving. Meer opties betekenen meer autonomie, meer zelfbeschikking en meer ruimte om het leven naar eigen inzicht vorm te geven. In de praktijk heeft die vrijheid echter een andere gedaante aangenomen.

Lees meer

De illusie van verbondenheid in een digitale tijd

We leven in een tijdperk van permanente verbinding. Berichten, beelden en meningen bewegen zich razendsnel tussen mensen, ongeacht plaats of tijd. Contact is altijd mogelijk, stilte zeldzaam. Tegelijkertijd groeit het gevoel van eenzaamheid, vervreemding en sociale afstand. Dat is geen paradox, maar het gevolg van een fundamentele misvatting: digitale verbinding wordt verward met menselijke verbondenheid.

Lees meer

Waarom status zoveel invloed heeft, ook als we dat liever ontkennen

Status speelt een grotere rol in ons gedrag dan we meestal willen toegeven. Niet alleen bij mensen die zichtbaar streven naar erkenning, maar ook bij degenen die vooral bezig zijn met hoe zij zich verhouden tot anderen. De vraag is niet óf status ons beïnvloedt, maar hoe — en waarom.

Lees meer

Het stille contract tussen individu en samenleving dat wordt opgezegd

Elke samenleving rust op een impliciet contract. Niet vastgelegd in wetten, maar gedragen door verwachtingen. Het individu accepteert beperkingen, draagt bij en houdt rekening met anderen. In ruil daarvoor biedt de samenleving bescherming, voorspelbaarheid, kansen en een zekere mate van rechtvaardigheid. Dat contract is nooit perfect geweest, maar het functioneerde zolang beide kanten het als geldig beschouwden. Dat evenwicht verschuift. Niet abrupt, maar geleidelijk. Steeds meer mensen handelen alsof dit contract is opgezegd — zonder verklaring, zonder alternatief en zonder collectief debat.

Lees meer